Ἱερός Ναός τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, Ἁγία Παρασκευή, Ἀττική

Δύσκολο να το φανταστεί κανείς αλλά μόλις λίγες δεκαετίες πίσω, η Αγία Παρασκευή ήταν εξοχή. Το όνομα του δήμου οφείλεται στην ομώνυμη εκκλησία επί της Λεωφόρου Μεσογείων. Αρχικά ήταν ένα μικρό ξωκκλήσι, με εμβαδόν μικρότερο από 40 τ.μ. στην άκρη ενός χωματόδρομου σε ένα περιφραγμένο οικόπεδο 4 στρεμμάτων. Δεν διέθετε ιερέα ή ψάλτη και το φώτιζαν μόνο τα καντήλια του. Το 1931, με την επίσημη ίδρυση του συνοικισμού και την ανάπτυξη της πόλης, αποφασίστηκε η πρώτη επέκταση και κάπου το 1950 η εκκλησία πήρε τη σημερινή της μορφή. Η αγιογράφησή της κράτησε πάνω από 15 χρόνια.

Πλατεία Αγίας Παρασκευής, Αγία Παρασκευή 153 42, Αττική
Τηλ Ιερού Ναού: 210.6390.984, FAX: 210.6016.128

Προφήτης Ηλίας Αγίας Παρασκευής Αττικής

Ο Ιερός Ναός Προφήτου Ηλιού, βρίσκεται στους πρόποδες του Υμηττού, πλησίον του κέντρου ερευνών “Δημόκριτος”, στην οδό Προφήτου Ηλιού αριθμός 17 στο Δήμο της Αγίας Παρασκευής. Προϋπήρχε Ναϊδριο στη θέση κτήματος Τσακού, τα έτη 1946 – 1950. Ο πρώτος Ναός ιδρύθηκε το 1935 από τον κ. Γεώργιο Α. Κατερνιά. Ο Ιερός Ναός θεμελιώθηκε στις 3 Αυγούστου του 1958,  αδεία και ευλογία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Θεοκλήτου υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Αργυροκάστρου κ.κ. Παντελεήμονος.

Η ανοικοδόμηση του Ιερού Ναού, άρχισε το 1957 και ολοκληρώθηκε το 1966. Εγκαινιάσθηκε εντολή του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Σεραφείμ, υπό του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Διαυλείας κ.κ. Αλεξίου την 23ην Νοεμβρίου 1980.

Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο του Ιερού Ναού ονομάσθηκε: «Φιλοπρόοδος Σύλλογος Ο Προφήτης Ηλίας» και τα μέλη του ήταν τα εξής:

• Γεώργιος Α. Κατερνιάς
• Ταξιάρχης Ι. Κωστόπουλος
• Σπυρίδων Α. Ιατρού
• Ανδρέας Π. Σακελλαρίου
• Το Πρώτο Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του Ιερού Ναού αποτελείτο από τους:
• Ιερεύς Ηλίας Σ. Μπισιάς-Δημοδιδάσκαλος
• Γεώργιος Κ. Αλεξάνδρου
• Παναγιώτης Χ. Παπατσιώρης
• Αλέκος Ν. Φωτόπουλος
• Ιωάννης Γ. Μαθιουδάκης
• Γεώργιος Α. Μπάρλας
• Κωνσταντίνος Ν. Ξενιώτης
• Αριστείδης Α. Χατζηανέστης

Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός του Ιερού Ναού Προφήτου Ηλιού είναι βυζαντινός σταυροειδής μετά τρούλου, έργο του αειμνήστου Αρχιτέκτονα Γεωργίου Νομικού.

Οι αδελφοί Μπαλλογιάννη ξεκίνησαν την αγιογράφηση του Ιερού Ναού το έτος 1978 από το Ιερό Βήμα, τον Τρούλο και τη Νότια πλευρά και συνέχισαν το έργο έως περατώσεώς του το έτος 1992.

Ο Ισόγειος χώρος του Ναού εγκαινιάσθηκε από τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Σεραφείμ στις 19 Ιουλίου 1984. Σε αυτόν δημιουργήθηκε το Παρεκκλήσιο των Αγίων Πάντων και χώρος ο οποίος διαμορφώθηκε σε πνευματικό κέντρο, αίθουσα διαλέξεως, γραφεία του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου,  βιβλιοθήκη και κουζίνα. Σ’ αυτό το χώρο μέχρι το 2004, πραγματοποιούνταν όλο το κοινωνικό, πολιτιστικό και φιλανθρωπικό έργο του Ιερού Ναού.

Ο Ιερός Ναός είναι τρισυπόστατος και τιμάται στον Ένδοξο Προφήτη Ηλία το Θεσβίτη. Στο δεξιό κλίτος του Ιερού Ναού υπάρχει Παρεκκλήσιο της Αγίας Αικατερίνης, το οποίο εγκαινιάσθηκε την 25η Νοεμβρίου 1990 αδεία και ευλογία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Σεραφείμ υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σισανίου και Σιατίστης κ. κ. Αντωνίου. Επίσης στο αριστερό κλίτος του Ιερού Ναού υπάρχε Παρεκκλήσιο των Αγίων Αναργύρων, το οποίο εγκαινιάστηκε την 29η Ιουνίου 1997 αδεία και ευλογία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Σεραφείμ υπό του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Χριστουπόλεως κ. κ. Πέτρου.

Με την αγορά με προσύμφωνο το 2004 οικοπέδου 800τ.μ. μετά διωρόφου κατοικίας εφαπτόμενο με τον Ιερό μας Ναό, εγκαταστήσαμε όλες τις δραστηριότητες της ενορίας μας και το ονομάσαμε ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ. Στο χώρο αυτό στεγάσαμε:

α) το Κέντρο Ενοριακής Αγάπης.

β) την Ενοριακή Νεανική Εστία.

γ) τη βιβλιοθήκη του Ναού μας, καθώς επίσης δημιουργήσαμε αποθήκη, wc, ως και χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων απολύτως απαραίτητα για μια σύγχρονη Ενορία.

Σήμερα το Ενοριακό Κέντρο αυτό προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στον άνθρωπο κάθε φυλής και ηλικίας, όπου διανέμονται δέματα τροφίμων ρουχισμού-γεύματα αστέγων και ηλικιωμένων ανθρώπων. Η Ενοριακή Νεανική Εστία, διαπαιδαγωγεί νέα παιδιά με την παραδοσιακή βυζαντινή μουσική, την τέχνη της αγιογραφίας και ζωγραφικής, πραγματοποιούνται κατηχητικές συντροφιές και δύο αιμοδοσίες κατ’ έτος για τα παιδιά που πάσχουν από μεσογειακή αναιμία. Το Ενοριακό Φιλόπτωχο Ταμείο προσφέρει ενοίκια, φάρμακα και βοηθήματα στους έχοντες ανάγκη ενορίτες. Η δραστηριότητα αυτή ήταν αναγκαία και επιτακτική και θεωρούμε ότι αποτελεί έργο ζωής για την Ενορία μας.

Πρόσθετες Πληροφορίες

• Οδός: Προφήτου Ηλιού 17, Αγ. Παρασκευή 153 41
• Τηλ Ιερού Ναού: 210.6399.692 FAX: 210.6013.715

Πηγή: iaathethelontismos.gr

Άγ. Ανδρέας Αγ. Παρασκευής Αττικής

Ο χώρος ανοικοδομήσεως ήταν του Χρήστου Μπάτα. 

Στον χώρο αυτό, στον οποίο υπήρχε ένας βραχώδης λοφίσκος, ο Χρήστος Μπάτας αποφάσισε να κατασκευάσει ένα παρεκκλήσιο δίκην παράγκας το 1970, κι άρχισε να λειτουργεί για τα γύρω σπίτια με λειτουργούς εναλλάξ τον π. Αντώνιο Αλεβιζόπουλο, τον π. Κωνσταντίνο Σαρρή και τον π. Χαράλαμπο Σιώτη. 

Το 1975 διορίστηκε εφημέριος ο πατήρ Ιάκωβος Λάμπρου, ο οποίος το 1980 έθεσε θεμέλιο λίθο και κατασκευάστηκε η πρώτη χρηστή εκκλησία, η οποία απετέλεσε το μεσαίο τμήμα τού υπογείου τού Αγίου Ανδρέου.

Το 1985 συνεχίστηκε η ανοικοδόμησις στον άνω όροφο και το 1988, θανόντος τού πατρός Ιακώβου, συνεχίστηκε η ανέγερσις του άνω ορόφου, ξεκινώντας από τον τρούλο.

Εφημέριος διορίστηκε ο Πορφύριος Δελλής, κι είχαν προηγηθεί οι διορισμοί του πατρός Αντωνίου Κρίβα, για ένα μικρό χρονικό διάστημα, και του πατρός Αλεξάνδρου Αρχοντουλάκη.

Ο άνω όροφος άρχισε να λειτουργεί το 1991. Επεκτάσεις του Ναού έγιναν από το 2001 και κατόπιν βορείως, νοτίως και δυτικώς του Ιερού Ναού, και ο Ναός έλαβε την σημερινή ολοκληρωμένη του μορφή.

Σε αυτό το διάστημα, το 1996, διορίστηκε συνεφημέριος ο πατήρ Μάξιμος Δημητρακόπουλος  και το 2000 ο πατήρ Γεώργιος Αναστασόπουλος και ο πατήρ Ανδρέας Κονάνος. Το 2009, διορίστηκε εφημέριος ο πατήρ Σωκράτης Κουζέλης, ο οποίος μαζί με τον πατέρα Πορφύριο, παραμένουν ακόμα και σήμερα (2015) εφημέριοι του Ναού.

Ο Ναός διαθέτει 11 παρεκκλήσια:

Στον άνω όροφο του Αγίου Φανουρίου και των Αγίων Ενδόξων Πορφυρίων βορείως, του Αγίου Χριστοφόρου νοτίως. Ομοίως νοτίως τού Ιωσήφ τού Μνήσθορος, Δαυίδ Βασιλέως και Ιακώβου Αδελφοθέου.

Στον κάτω όροφο υπάρχουν τα παρεκκλήσια 

1) Σεργίου Βάκχου και Σώζοντος, 2) Μάμμαντος, Κηρύκου και Ιουλίττης, Μαρίας Αιγυπτίας και Ζωσιμά, 3) παρεκκλήσιον πάντων Αθηναίων Αγίων και Φιλοθέης της Αθηναίας, των Οσίων και Θεοφόρων Μητέρων Ειρήνης της Χρυσοβαλάντου, Ευφημίας της Πανσόφου και της Αγίας Ενδόξου Μάρτυρος Φεβρωνίας, 4) των Οσίων και Θεοφόρων Βαρσανουφρίου του Μεγάλου και Ιωάννου του Προφήτου (των Εγκλείστων και πάντων των ένα ασκήσει Λαμψάντων Αγίων), και 5) Η Τράπεζα του Ναού η οποία χρησιμεύει σε καθημερινές Θείες Λειτουργίες αφιερωμένη στους Αγίους Σαμψών τον ξενοδόχο, Ευφρόσυνον τον μάγειρον, Χρήστον τον κηπουρόν και στις Οσίες Μητέρες Πηνελόπη και Ευφροσύνη.

Ομοίως λειτουργεί εκτός του Ναού προς την Οδό Ψαρών, εικονοστάσιον του Αγίου Τιμοθέου επισκόπου Ευρίπου το οποίο λειτουργείται και αυτό εις την μνήμην του.

Εφημέριοι

1. Δελλής Πορφύριος (Α’)
2. Κουζέλης Σωκράτης (Β’)

Πρόσθετες Πληροφορίες

• Οδός: Ψαρών 57, 153 43, Αγία Παρασκευή, Αττική
  
• Τηλ Ιερού Ναού: 210.6391.655

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΥΝΗΓΟΥ - Υμηττός

Ο ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, του επονομαζόμενου Κυνηγού, -ο Αϊ Γιάννης ο Κυνηγός για τους κατοίκους,- βρίσκεται εντός της ομώνυμης γυναικείας μονής, σε πρόβουνο της βόρειας κορυφογραμμής του Υμηττού σε υψόμετρο 340 μ., με πρόσβαση από την οδό Γραβιάς της Αγίας Παρασκευής, με κατεύθυνση προς τον Υμηττό.

Η θέση της Ιεράς Μονής είναι ιδιαίτερα πλεονεκτική. Η θέα προς τα δυτικά της Αττικής είναι απέραντη, περνάει πάνω από την πόλη, ακολουθεί τις οροσειρές και απλώνεται στη θάλασσα. Ανατολικά ο κάμπος των Μεσογείων, η Λούτσα και το Πάνειον Όρος. Η μεγαλοσύνη του τοπίου ήταν πάντοτε ένας ισχυρός πόλος έλξης για την επιλογή της θέσης των μοναστηριών. Όμως την εποχή της ίδρυσης της Ιεράς Μονής των Φιλοσόφων, -όπως αλλιώς ήταν γνωστή η Μονή του Αϊ Γιάννη-, υπήρχε κι ένας άλλος ισχυρός λόγος. Η εξαιρετική θέα έδινε τη δυνατότητα στους μοναχούς να προειδοποιούνται εγκαίρως για τις κάθε είδους επιδρομές, -που την εποχή εκείνη λυμαίνονταν τον τόπο,- και να διαφεύγουν προς τις απόκρημνες πλαγιές του Υμηττού. Επίσης ο υψηλός περίβολος γύρω από τη Μονή με τις χοντρές ξύλινες πόρτες και τις πολεμίστρες έδινε στους μοναχούς δυνατότητες άμυνας.

Σήμερα βέβαια ο υψηλός περίβολος και η βαριά ξύλινη είσοδος με τον παλιό όμορφο πυλώνα της, εκτός από τη διαφύλαξη της μοναστικής ζωής, προδιαθέτουν τους επισκέπτες για το πέρασμα από την καθημερινότητα και την εξωστρέφειά της σε ένα χώρο ορθόδοξης λατρείας, όπου η ζωή εστιάζεται στην εσωτερικότητα. Ο πολύ όμορφος αύλειος χώρος και η διακριτική και γαλήνια εσωτερική ζωή της Μονής, μας προετοιμάζουν για την είσοδο στο Ναό.

Ο ναός του Αγίου Ιωάννου είναι ένας κομψότατος σταυροειδής εγγεγραμμένος, με τρούλλο, βυζαντινός ναός, του 12ου-13ου αιώνος, με μεγάλο μεταβυζαντινό, επίσης τρουλλαίο, νάρθηκα. Ο τρούλλος στηρίζεται δυτικά σε δύο κίονες με Ιωνικά επιθήματα, που θεωρούνται ως έχοντες θεραπευτική δύναμη κατά των ελωδών πυρετών (θέρμες), γι αυτό και ο Άγιος ονομάζεται και Θερμαστής(1).

Στη θέση αυτή υπήρχε ήδη από την παλαιοχριστιανική εποχή ευκτήριος οίκος, που, προφανώς, κι αυτός με τη σειρά του κτίστηκε επάνω σε αρχαίο ιερό του Απόλλωνα του 4ου π.Χ. αιώνα(2).

Η Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Κυνηγού – των Φιλοσόφων, διατηρήθηκε σε ακμή επί αιώνες και απετέλεσε σημαντικό μοναστικό κέντρο της περιοχής. Διαλύθηκε, όπως και άλλα 410 μοναστήρια, από την Αντιβασιλεία των Βαυαρών, μετά την απελευθέρωση, και ερημώθηκε ενώ η μεγάλη περιουσία της εκποιήθηκε. Ανασυστάθηκε σαν γυναικεία κοινοβιακή μοναστική κοινότητα το 1975.

Η Ιερά Μονή είναι ανοικτή κάποιες ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας για την επίσκεψη και προσκύνηση του ναού. Ο ναός πανηγυρίζει στις 29 Αυγούστου, την ημέρα της αποτομής της κεφαλής του Ιωάννου του Βαπτιστού, με πανηγυρικό εσπερινό και Θεία Λειτουργία.
_______________
Περιγραφή του Ναού

Ο αρχικός ναός του Αγίου Ιωάννου, που είναι το καθολικό της Ιεράς Μονής, είναι, όπως αναφέραμε, ένας τετράγωνος βυζαντινός ναός, διαστάσεων 6.00 x 6.00 μ. περίπου, στον τύπο των σταυροειδών εγγεγραμμένων ναών με τρούλλο. Περαιτέρω μπορεί να χαρακτηριστεί σαν δικιόνιος ναός, καθόσον ο τρούλλος του στηρίζεται σε δύο μονόλιθους κίονες και στις μετώπες των τοίχων που στηρίζουν το Ιερό. Οι κίονες είναι αρράβδωτοι και φέρουν Ιωνικά κιονόκρανα. Ο αρχικός ναός χρονολογείται στα τέλη του 12ου με αρχές του 13ου αιώνα. Στη ανατολική πλευρά υπάρχει ημιεξαγωνική αψίδα με δίλοβο παράθυρο ενώ άλλα δύο δίλοβα παράθυρα, σε άνισο ύψος μεταξύ τους, υπάρχουν ψηλά στη βόρεια και νότια πλευρά του ναού. Η νότια πλευρά έχει μία ακόμη είσοδο με τρία σκαλιά. Ο τρούλλος είναι κομψός, οκταγωνικός, με κιονίσκους στη θέση των ακμών και μονόλοβα παράθυρα σε κάθε πλευρά, εκ των οποίων απέμειναν τα τέσσερα παράθυρα, τα διαγώνια στα σημεία του ορίζοντα, ενώ τα υπόλοιπα κλείστηκαν, για να δημιουργηθούν μεγαλύτερες επιφάνειες αγιογράφησης.

Η τοιχοποιία του καθολικού, χωρίς μεγάλη επιμέλεια, αποτελείται από ακανόνιστα τοποθετημένους λίθους (αργολιθοδομή), αλλά και πλινθοπερίβλητους πωρόλιθους, σε κάποια σημεία, με αρκετά αρχαία ή παλαιότερα αρχιτεκτονικά μέλη (spolia), άλλα εντοιχισμένα και άλλα στον περίγυρο.

Στο ναό προστέθηκε στους χρόνους της τουρκοκρατίας, κατά το 17ο αιώνα ευρύχωρος νάρθηκας, 6.00 x 6.50 μ. περίπου, που χωρίζεται σε δύο άνισα μέρη, που επικοινωνούν με ένα τοξωτό άνοιγμα. Το πρώτο, ο κυρίως νάρθηκας, στεγάζεται με ένα ευρύ, σφαιρικό, χαμηλό σχετικά τρούλλο, που καταλαμβάνει εσωτερικά ολόκληρο το χώρο. Ο χώρος αυτός έχει μόνο δύο μικρά σχισμοειδή ανοίγματα στον τρούλλο και δύο εισόδους βορείως και νοτίως. Το δεύτερο μικρό δυτικό μέρος του νάρθηκα, που είναι και ο χώρος εισόδου στο ναό, στεγάζεται εσωτερικά με δύο θολίσκους που δε διακρίνονται εξωτερικά.

Η τοιχοποιία του νάρθηκα από αργολιθοδομή, δεν έχει μεγάλους λαξευμένους λίθους όπως το καθολικό. Το δάπεδο είναι κατά τρία σκαλιά υψηλότερο του εδάφους ενώ στη δυτική όψη υπάρχει στον άξονα πολεμιστροειδές παράθυρο και πάνω από αυτό μαρμάρινο ανάγλυφο με τρεις σταυρούς και κομψότατα σχέδια. Από τις υπάρχουσες υποδοχές φαίνεται ότι υπήρχαν και άλλα εντοιχισμένα γλυπτά που είναι άγνωστο πότε αφαιρέθηκαν. Μικρά μαρμάρινά γλυπτά υπάρχουν και στη νότια θύρα του νάρθηκα.

Νοτίως του νάρθηκα έχει προστεθεί μεταγενέστερα μονόκλιτη ανοιχτή τοξωτή στοά, πιθανόν το 18ο αιώνα, που καταλαμβάνει ολόκληρο το πλάτος του νάρθηκα.

Στον περίβολο, μέσα σε περιφραγμένο χώρο, νοτίως δίπλα στη στοά, διατηρείται ο μαρμάρινος κιονίσκος με τις αρές, δηλ. τις κατάρες για όποιους καταπατούσαν τους αμπελώνες του μοναστηριού.
_______________
Εσωτερικό του Ναού - Τοιχογραφίες

Εσωτερικά ο ναός ήταν παλιότερα όλος αγιογραφημένος. Σε πολλά σημεία ο ναός φέρει τρία αλλεπάλληλα στρώματα αγιογραφιών, που όμως έχουν σε μεγάλο βαθμό καταστραφεί. Σε χρόνους ερημώσεως χωρικοί σοβάτισαν εξωτερικά και εσωτερικά το ναό, «σκαλίζοντας» τις αγιογραφίες για να πιάσει ο νέος σοβάς και τις κατέστρεψαν. Ωστόσο διασώζονται αγιογραφίες στο καθολικό και στο νάρθηκα, όσες αποκαλύφθηκαν τυχαία κάτω από το σοβά, που είναι μεταγενέστερες, του 17ου, 18ου και 19ου αιώνα. Όμως υπάρχουν και παλαιότερα στρώματα ζωγραφικής στον κυρίως ναό και στο Ιερό, ως επί το πλείστον σπαράγματα ενδυμασίας, που χρονολογούνται στη βυζαντινή εποχή (2).

Ο ναός είχε αρχικά ένα ωραιότατο μαρμάρινο ανάγλυφο τέμπλο με θαυμάσιες διακοσμήσεις. Ένα τεμάχιο του τέμπλου χρησιμοποιήθηκε από τους Tούρκους σε κτίριο της Ακρόπολης και φέρει θαυμάσια διακόσμηση και επιγραφή του 1205. Σήμερα μόνο το ένα επιστήλιο υπάρχει στο τέμπλο ενώ τα άλλα τεμάχια είναι απομιμήσεις.

Ο φυσικός φωτισμός του καθολικού είναι αρκετός από τα δύο δίλοβα παράθυρα και τα τέσσερα μονόλοβα του τρούλλου. Στο Ιερό εκτός από το δίλοβο παράθυρο της κόγχης άλλα δύο μικρά μονόλοβα παράθυρα, ένα ανατολικά στην πρόθεση και ένα νοτίως στο διακονικό. Ο φωτισμός του νάρθηκα είναι ελάχιστος από τα δύο μικρά σχισμοειδή ανοίγματα του τρούλλου, αν αγνοήσουμε τις θύρες.
_______________
Αισθητική θεώρηση του Ναού.

Το καθολικό του ναού, όπως συμβαίνει συνήθως στους βυζαντινούς ναούς, διατηρεί αναλογίες που αναδεικνύουν το αίσθημα το Ωραίου, ενώ είναι σαφής η διακριτική υπερίσχυση του κατακόρυφου στοιχείου, που κατευθύνει προς τα Άνω, όπως π.χ. οι απολήξεις των αετωμάτων ή ο κάπως υψίκορμος τρούλλος με τους κιονίσκους, με μια κλιμάκωση όμως των επιφανειών και των στοιχείων του, ώστε να μη χάνεται η επαφή με τις ανθρώπινες διαστάσεις. Στο εσωτερικό η κατακόρυφη διάσταση υπερισχύει ακόμα περισσότερο, ενισχύοντας το εξυψωτικό στοιχείο, όμως και πάλι υπάρχει κλιμάκωση των υψών από τις τοξωτές επιφάνειες στο δεσπόζοντα τρούλλο, ώστε να διατηρούνται οι αναλογίες και η συνέχεια της μετάβασης.

Η αισθητική του νάρθηκα διαφοροποιείται ελαφρά, αφού ο τρούλλος χαμηλότερος και ευρύτερος, καταλαμβάνει εσωτερικά ολόκληρο το χώρο του κυρίως νάρθηκα, και αναδύει περισσότερο το αίσθημα της αγκαλιάς για τους πιστούς, εκπληρώνοντας ίσως μια βαθύτερη ανάγκη όταν δημιουργήθηκε ο νάρθηκας, στα σκληρά χρόνια της τουρκοκρατίας.
_______________
Ιστορία - Παράδοση

Πολύ λίγα στοιχεία διασώζονται για τη ζωή και τη δράση της Μονής. Κάποια στοιχεία σώζονται από μαρμάρινες επιγραφές και κάποιες άλλες πληροφορίες από τις επιστολές του Μητροπολίτη των Αθηνών Μιχαήλ Ακομινάτου (Χωνιάτη), ο οποίος και διατηρούσε αλληλογραφία με τον καθηγούμενο της Μονής. Όσον αφορά την επωνυμία «Κυνηγός» στη Μονή, κατά τον Διονύσιο Σουρμελή προέρχεται από το ότι η θέση της Μονής είναι το «κυνηγέσιον μέρος του Υμηττού». Όμως αυτό είναι ανακριβές, καθόσον σε επιστολή ο Μιχαήλ Χωνιάτης αναφέρεται στον Βασίλειο Κυνηγό -ηγούμενο της Μονής- ο οποίος πιστεύεται ότι σχετιζότανε με τους Λομπάρδας φιλοσόφους της Μονής του Φιλοσόφου της Δημητσάνας Αρκαδίας και αναφέρεται σε επιγραφή του 1205, σαν μοναχός φιλόσοφος. Αυτός αφιέρωσε τη Μονή του Υμηττού στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο κατά μίμηση της αρκαδικής μονής. Στις αρχές του 13ου αιώνα ήλθε στη Μονή ο ανεψιός του Βασιλείου, Λουκάς ο Κυνηγός, που τον διαδέχθηκε. Σε επιτύμβια επιγραφή του 1235 αναφέρονται οι μοναχοί Λουκάς και Φιλόσοφος, που απέθαναν συγχρόνως, σαν κτήτορες της Μονής. Από αυτούς, Βασίλειο και Λουκά, θα πήρε η Μονή την επωνυμία «Κυνηγός», όπως και την επωνυμία «των Φιλοσόφων». Πιθανόν όμως την επωνυμία «των Φιλοσόφων», να την πήρε αργότερα η Μονή, όταν εγκαταστάθηκαν σε αυτήν μοναχοί από τη Μονή Φιλοσόφων στην Αρκαδία, από όπου είχαν εκδιωχθεί από τους Φράγκους. Τον Λουκά τον Κυνηγό, διαδέχτηκε ο μοναχός Νεόφυτος, γνωστός από το κιόνιο του Νεοφύτου, ένα μαρμάρινο κορμό που βρίσκεται στο Σταυρό, στο ναό της Αγίας Θέκλας και φέρει επιγραφή του 1238. Το κιόνιο χρησιμοποιείτο σαν οδόσημο, ενώ ο Νεόφυτος πιστεύεται ότι κατασκεύασε το δρόμο που συνέδεε την πεδιάδα των Αθηνών με την πεδιάδα των Μεσογείων.

Η Ιερά Μονή του Κυνηγού – των Φιλοσόφων, διατηρήθηκε σε ακμή αιώνες, όπως μαρτυρούν τα μετόχια της : Η Αγία Θέκλα στο Σταυρό, Το παλαιό εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννου του Κυνηγού στη Λεωφόρο Βουλιαγμένης, ο Άγιος Νικόλαος Λεονταρίου στην Κάντζα, Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος (ερείπια) στον Γέρακα και ο Άγιος Νικόλαος Φθισιατρείου στην Πλατεία Ρηγίλλης.

Μετά την απελευθέρωση η Μονή διαλύθηκε από την Αντιβασιλεία των Βαυαρών, που διέλυσε 412 από τα 500 μοναστήρια. Το 1837 εκποιήθηκε η μεγάλη περιουσία της και η Μονή ερήμωσε. Σε χάρτη του 1881 των E. Curtius και J. Kaupert, προσδιορίζεται η Μονή του Αγίου Ιωάννου Κυνηγού ως «εγκαταλελειμμένη μονή». Έκτοτε έγιναν κάποιες απόπειρες επανίδρυσης (το 1943 σαν μετόχι της Ιεράς Μονής Φανερωμένης Σαλαμίνος και το 1969 σα μετόχι της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου Κλειστών) και το 1975 ανασυστάθηκε σαν γυναικεία Κοινοβιακή Μονή.

Η Μονή παλιότερα λογιζότανε στην ευρύτερη περιοχή της Παιανίας και ήταν πολύ λαοφιλής στους κατοίκους, όπως φαίνεται και από απόσπασμα που παραθέτουμε, από το βιβλίο «Ιστορία της Παιανίας», του Γεωργίου Χατζησωτηρίου (3) : «Τρεις είναι οι μεγάλες χριστιανικές εορτές των κατοίκων της Παιανίας, που κληρονομήθηκαν από γενιά σε γενιά επί αιώνες για να τιμήσουν την μνήμη των αγίων. Του Αγίου Αθανασίου (2 Μαΐου), της Παλαιοπαναγιάς (15 Αυγούστου) και του Αγίου Ιωάννου του Κυνηγού (29 Αυγούστου). Κατά σύμπτωση, οι εκκλησίες τους είναι οι αρχαιότερες της περιοχής και μάλιστα ήταν μονές στο παρελθόν. Στις γιορτές αυτές οι χωρικοί έδιναν θρησκευτικό και πανηγυρικό χαρακτήρα. Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο οι γιορτές έχασαν την υφή, τη λαμπρότητα και το χρώμα τους.

Στις παλαιότερες εποχές, από τις 20 Αυγούστου, οι προεστοί του χωριού αρχικά, οι πρόεδροι της Κοινότητας αργότερα, μαζί με τους επιτρόπους, βρίσκονταν σε ζωηρή κίνηση. Μάζευαν τους κατοίκους, που πρόθυμα και εθελοντικά είχαν προσφερθεί, κι επισκεύαζαν με τις αξίνες και τα τσαπιά τον χωματόδρομο, που οδηγούσε από τη γέφυρα των Άσπρων Χωμάτων στην εκκλησία. Την παραμονή της γιορτής άλλοι πετούσαν τις πέτρες, άλλοι με φτυάρια γέμιζαν τις λακκούβες, άλλοι σκούπιζαν τον δρόμο με πρόχειρες σκούπες - φρύγανα κι άλλοι τον κατάβρεχαν με νερό που κουβαλούσαν τα κάρα. Ό δρόμος αυτός ήταν ο μοναδικός που οδηγούσε στη μονή. Ο δυτικός, από την Αγία Παρασκευή ήταν, μέχρι του 1936 τουλάχιστον, μονοπάτι.

Από το μεσημέρι της παραμονής, ο δημόσιος δρόμος του Σταυρού-Λιόπεσι παρουσίαζε ασυνήθιστη κίνηση. Πυκνές ομάδες προσκυνητών ή μοναχικές γριούλες, με τα παπούτσια στο χέρι, πορεύονταν πεζοί τον χωματόδρομο (ο δρόμος ασφαλτοστρώθηκε το 1926) συνήθως αμίλητοι, νηστικοί, με ένα κεράκι στο χέρι. Ήταν το τάμα. Μαζί με τους πεζούς, ένα πλήθος γαϊδουράκια με τους επιβάτες καθώς και κάρα με οικογένειες, πεθερικά με τις νύφες τους -- αρραβωνιασμένες ή παντρεμένες - και με το γιο τους για οδηγό πήγαιναν, από νωρίς τ' απόγιομα, στην εκκλησία. Μετά τον εσπερινό και την ακολουθία, που παρατεινόταν με κατάνυξη μέχρι τα μεσάνυχτα, το πλήθος των εκκλησιαζόμενων συνέχιζε την αυστηρή του νηστεία.Λίγο ψωμί, ελιές νερό, και ύστερα οι μεν γεροντότεροι πήγαιναν για ύπνο. Οι δε νεότεροι χόρευαν με νταούλια και πίπιζες. . .  Και μόλις ρόδιζε ή αυγή, το σήμαντρο καλούσε πάλι τους πιστούς. Μετά την απόλυση, φαγητό και ύπνος. Το απόγευμα συνεχιζόταν το πρόγραμμα της προηγούμενης μέρας. Με ευκοσμία και με ευλάβεια. Με κατάνυξη και με χαρά, με χορό και με τραγούδια, αυτό ήταν το πανηγύρι του Άη Γιάννη του Κυνηγού» (3).

_______________
Βιβλιογραφία:

1. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου του Κυνηγού – Των Φιλοσόφων, Έκδοση Ιεράς Μονής.
2. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών - Βυζαντινά μνημεία.
3. «Ιστορία της Παιανίας και των ανατολικά του Υμηττού περιοχών», εκδ. 1973, του ιατρού Γεωργίου Δ. Χατζησωτηρίου
4. Ανασκαφή στο ναό της Αγίας Θέκλας ……

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΥΝΗΓΟΥ ΓΛΥΚΩΝ ΝΕΡΩΝ