Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης — Ι. Ν. Ζωοδόχου Πηγής

Ένας Ιερός Τόπος είναι και η Εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής στη Χαλκηδόνα της Θεσσαλονίκης που λειτουργεί σίγουρα μία φορά τον χρόνο, την Παρασκευή της Διακαινησίμου.

Ιστορία:
Μνημείο 1000 χρόνων - Νεκροταφείο Βογόμιλων στη Ν. Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης, στο δρόμο από Θεσσαλονίκη για Έδεσσα, βρίσκεται η κωμόπολη της Νέας Χαλκηδόνος.

Στο ρεύμα από Θεσσαλονίκη προς Χαλκηδόνα, 500 μέτρα περίπου πριν την είσοδο της πόλης στο δεξί μας χέρι και σε απόσταση 250 μέτρων από τον κεντρικό δρόμο, βρίσκεται μια μικρή πέτρινη εκκλησία, της Ζωοδόχου Πηγής. Φαίνεται σχετικά καθαρά από το δρόμο και η πρόσβαση είναι πανεύκολη μέσω ενός χωματόδρομου που ξεκινάει από τον κεντρικό δρόμο.

Στον περίβολο της εκκλησίας, όσο κι αν σας φαίνεται απίστευτο, βρίσκεται ένα πολύ «περίεργο» νεκροταφείο...

Κέλτικοι σταυροί από πέτρα, ύψους μέχρι και 2 μέτρα, διάσπαρτοι εδώ κι εκεί στον περίβολο της εκκλησίας, μικρότεροι πέτρινοι σταυροί μισοθαμμένοι στο μαλακό έδαφος, και παντού τρύπες ... και, όπου κι αν πατήσεις, νομίζεις ότι το όλο μέρος είναι φρεσκοσκαμμένο... αν και 1000 χρόνων παλιό όμως...

Οι τεράστιοι σταυροί έχουν πάνω τους πολύ περίεργα σχέδια σκαλισμένα. Το νεκροταφείο αυτό ανήκει στους Βογόμιλους ... ποιοί είναι αυτοί; ... αίρεση που άκμασε στο Βυζάντιο τον 9ο - 12ο αιώνα, στα εδάφη που στη σημερινή εποχή βρίσκονται η ΠΓΔΜ, η Νότια Σερβία, η Βοσνία η Βουλγαρία και η κεντρική Μακεδονία.

Και για να σας κάνω πιο ενδιαφέρουσα την ιστορία, οι Βογόμιλοι θεωρούνται οι «προπάτορες» των Καθαρών. Η "αίρεση" που αναφέρεται εκτεταμένα στο "Da Vinci Code" του Dan Brown. Οι Σταυροφόροι που περνούσαν από τα μέρη μας, επηρεάζονταν από τους Βογόμιλους και όταν γυρνούσαν στην πατρίδα τους, μετέδιδαν τα πιστεύω και τις δοξασίες τους.

Το συγκεκριμένο νεκροταφείο έχει περίπου 17 τάφους που φαίνονται, και σίγουρα ακόμη περισσότερους από κάτω, διότι η βλάστηση είναι πολύ πυκνή και οι άνθρωποι της παρακείμενης εκκλησίας (όλως τυχαίως) έχουν εντελώς παρατημένο το μέρος.

Ακόμη και η παρακείμενη εκκλησία, έχει κτιστεί από χαλάσματα μιας πολύ παλαιότερης, της Αγίας Ελεούσας, που υπήρχε εκεί τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Αν παρατηρήσετε γύρω γύρω την εκκλησία, θα βρείτε πάρα πολλές περίεργες επιγραφές και σύμβολα στον εξωτερικό τοίχο.

Από όσο έχω μάθει, το Μουσείο Βυζαντινής Ιστορίας της Θεσσαλονίκης έχει ανακηρύξει το μέρος μνημείο, αλλά αμφιβάλλω αν κάποιος σήμερα γνωρίζει κάτι για το αν θα καθαριστεί, προβληθεί και θα μελετηθεί το νεκροταφείο, όπως πρέπει...

Αξίζει πάντως να το επισκεφθείτε, στο κάτω κάτω, όσοι μένουν Βόρειο Ελλάδα, η Χαλκηδόνα είναι 20-30 λεπτά από Θεσσαλονίκη.

Σε εισήγησή του, στο 8ο Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης (1988), ο εκλιπών βυζαντινολόγος Νικόλαος Οικονομίδης είχε επισημάνει την ομοιότητα αυτών των μνημείων με αντίστοιχες δισκοειδείς στήλες της Νότιας Γαλλίας, της Βουλγαρίας και της Βοσνίας, που αποδίδονται στους Βογόμιλους και τη "θυγατρική" τους δυτικοευρωπαϊκή μεσαιωνική αίρεση των Καθαρών. 

Με αντίστοιχο προφανώς σκεπτικό, το υπουργείο Πολιτισμού επί Μελίνας Μερκούρη κήρυξε διατηρητέο το παλαιό νεκροταφείο της Χαλκηδόνας, όπου συναντάμε άλλους 53 τέτοιους σταυρούς (απόφαση αρ. Β2/Φ34/29280/756 της 4.8.88).
iospress, Ελευθεροτυπία, 25/5/2002

Παντελώς άγνωστο στον πολύ κόσμο, στην Ν.Χαλκηδόνα, στην πεδιάδα της Θεσσαλονίκης, ανάμεσα στις εντατικές καλλιέργειες και τις μάντρες με γεωργικά μηχανήματα και αποθήκες λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, υπάρχει ένας χώρος-όαση (γύρω στα 15 στρέμματα) όπου συνυπάρχουν τρία μνημεία διαφορετικών πολιτισμών, οι οποίοι είχαν αντιπαρατεθεί η μια στην άλλη:

Ένας μισό-κατεστραμμένος μιναρές, μια παλιά ορθόδοξη εκκλησία και ένα μεσαιωνικό νεκροταφείο Βογομίλων με μεγάλους πέτρινους κέλτικους σταυρούς.

Μνημείο 1000 χρόνων - Νεκροταφείο Βογόμιλων στη Ν. Χαλκηδόνα.

Στο ρεύμα από Θεσσαλονίκη προς Χαλκηδόνα, 500 μέτρα περίπου πριν την είσοδο της πόλης στο δεξί μας χέρι και σε απόσταση 250 μέτρων από τον κεντρικό δρόμο, βρίσκεται μια μικρή πέτρινη εκκλησία, της Ζωοδόχου Πηγής, και Αποστόλου Πέτρου και Παύλου. Φαίνεται σχετικά καθαρά από το δρόμο και η πρόσβαση είναι πανεύκολη μέσω ενός ασφαλτοστρωμένου δρόμου που ξεκινάει από τον κεντρικό δρόμο.

Στον περίβολο της εκκλησίας, όσο κι αν σας φαίνεται απίστευτο, βρίσκεται ένα πολύ "περίεργο" νεκροταφείο ...

Κέλτικοι σταυροί από πέτρα, ύψους μέχρι και 2 μέτρα, διάσπαρτοι εδώ κι εκεί στον περίβολο της εκκλησίας, μικρότεροι πέτρινοι σταυροί μισοθαμμένοι στο μαλακό έδαφος, και παντού τρύπες ... και, όπου κι αν πατήσεις, νομίζεις ότι το όλο μέρος είναι φρεσκοσκαμμένο... αν και 1000 χρόνων παλιό όμως...

Οι τεράστιοι σταυροί έχουν πάνω τους πολύ περίεργα σχέδια σκαλισμένα. Το νεκροταφείο αυτό ανήκει στους Βογόμιλους, αίρεση που άκμασε στο Βυζάντιο τον 9ο - 12ο αιώνα, στα εδάφη που στη σημερινή εποχή βρίσκονται η ΠΓΔΜ, η Νότια Σερβία, η Βοσνία η Βουλγαρία και η κεντρική Μακεδονία.

Οι Βογόμιλοι δεν ήταν απλώς μια θρησκευτική κίνηση αλλά και μια κοινωνική. Ήταν ένα αναρχικό κίνημα, σύμφωνα και με τα λεγόμενα του Κοσμά του Ιερέα, ο οποίος έγραψε στο περιβόητο Κατά Βογομίλων: «Καταγγέλλουν τους πλουσίους, απεχθάνονται τον Αυτοκράτορα, γελοιοποιούν τους ανωτέρους, καταδικάζουν τους ευγενείς κι απαγορεύουν σ’ όλους τους δούλους να υπακούουν στους Κυρίους τους». Κάποτε αυτό μπορούσε να ηχούσε ως μομφή, σήμερα όμως φτάνει στ’ αυτιά μου ως έπαινος. Οι Βογόμιλοι δεν ήταν παρά ένα είδος αντιεξουσιατών του Μεσαίωνα!

Οι Βογόμιλοι θεωρούνται οι "προπάτορες" των Καθαρών. Η "αίρεση" που αναφέρεται εκτεταμένα στο "Da Vinci Code" του Dan Brown. Οι Σταυροφόροι που περνούσαν από τα μέρη μας, επηρεάζονταν από τους Βογόμιλους και όταν γυρνούσαν στην πατρίδα τους, μετέδιδαν τα πιστεύω και τις δοξασίες τους.

Το συγκεκριμένο νεκροταφείο έχει περίπου 17 τάφους που φαίνονται, και σίγουρα ακόμη περισσότερους από κάτω, διότι η βλάστηση είναι πολύ πυκνή και το μέρος είναι εντελώς παρατημένο.

Ανόητοι, επίδοξοι χρυσοθήρες όμως υπάρχουν παντού, πρόσφατα έσκαψαν και προξένησαν ζημιές στον Ναό άγνωστοι παράνομοι με την υποψία πως θα έβρισκαν "σμαράγδια και ρουμπίνια" σε μια αγροτική - φτωχή περιοχή.

Ακόμη και η παρακείμενη εκκλησία, έχει κτιστεί από χαλάσματα μιας πολύ παλαιότερης, της Αγίας Ελεούσας, που υπήρχε εκεί τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Αν παρατηρήσετε γύρω γύρω την εκκλησία, θα βρείτε πάρα πολλές περίεργες επιγραφές και σύμβολα στον εξωτερικό τοίχο.

Κατά τη βογομίλικη θεωρία, ο Θεός γέννησε δυό γυιούς, τον πρωτότοκο Σατανιήλ, και τον δευτερότοκο Χριστό. Ο Σατανιήλ εδημιούργησε τον κόσμο, όπως είναι και ο Χριστός τον ελύτρωσε, παίρνοντας μορφή Αγγέλου. 

Ο κόσμος είναι καμωμένος αμαρτωλός και κακός. Η ύλη είναι, κατά τη γνώμη τους ένα πράγμα κακό, και το πνεύμα είναι φυλακισμένο μέσα σ’ αυτή.

Λοιπόν, η βάση της αίρεσης αυτής είναι πως ο υλικός κόσμος βρίσκεται στην εξουσία του Σατανά, κι’ αυτή είναι η αιτία που πιστεύανε στην άρνηση τούτου του κόσμου, όχι όμως όπως οι Χριστιανοί ασκητές και αναχωρητές, που φεύγανε στην έρημο. Οι Βογόμιλοι δεν παραδεχόντανε μήτε Κράτος, μήτε Εκκλησία, μήτε καμμιά εξουσία κοσμική ή πνευματική, μήτε αυτή την οικογένεια, μήτε ιδιοκτησία καμμιά, μήτε τίποτα. Για τούτο καταδιωχθήκανε με τόση λύσσα από τους βασιλιάδες.

Οι Βογόμιλοι ριζώσανε περισσότερο στη Βουλγαρία και στη Σερβία, προπάντων στη Μποσνία, αλλά απλώσανε και σε όλη τη Μακεδονία. Τότε πήρανε και τόνομα Βογόμιλοι από το «Βόγος» που θα πη «Θεός» και «μίλος» που θα πη «ελέησον», ήγουν «Ελέησόν με ο Θεός» ή «Ηλεημένοι παρά Θεού»….

Φ. ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

BOGOMILS CEMETERY IN N. CHALKIDONA

Bogomilism was a Gnostic religiopolitical sect founded in the First Bulgarian Empire by the priest Bogomil during the reign of Tsar Petar Iin the 10th century. It most probably arose in what is today the region of Macedonia as a response to the social stratification that occurred as a result of the introduction of feudalism and as a form of political movement and opposition to the Bulgarian state and the church. 

The Bogomils called for a return to early Christianity, rejecting the ecclesiastical hierarchy, and their primary political tendencies were resistance to the state and church authorities. This helped the movement spread quickly in the Balkans, gradually expanding throughout the Byzantine Empire and later reaching Kievan Rus, Bosnia and Herzegovina, Dalmatia, Italy, France, and England.

The Bogomils were dualists in that they believed the world was created not by the Abrahamic God, but by an evil demiurge — the Devil.

http://www.panoramio.com/photo/73015590
http://www.panoramio.com/photo/73015746
http://www.panoramio.com/user/4079685
http://www.panoramio.com/user/3885944

Το τελευταίο απομεινάρι μιας κραταιάς αίρεσης

Από Γιώργος Τσιτιρίδης - April 27, 2015

Ναός Πέτρου και Παύλου και νεκροταφεία Βογόμιλων.- Ένα σύμπλεγμα οθωμανικής ορθόδοξης και μεσαιωνικής λατρείας μόλις 30 χλμ μακριά από την Θεσσαλονίκη.
Σε περίπου 30 χλμ απόσταση από την Θεσσαλονίκη υπάρχει ένα πολύ καλά κρυμμένο μυστικό που παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες για την καταστροφή του και παρά την αδιαφορία των τοπικών αρχών για την ανάδειξή του επέζησε και είναι εδώ για να μας θυμίζει κάτι από την ιστορία μας.

Περίπου 500 μέτρα πριν μπεις στην Χαλκηδόνα (κωμόπολη της Θεσσαλονίκης) και με κατεύθυνση προς τα δεξιά ο πρώτος δρόμος που συναντάμε πάει προς την Ελεούσα, ο αμέσως επόμενος στα δεξιά έχει κάποια μαγαζιά με γεωργικά εργαλεία και καταλήγει σε χωράφια. Εκεί πάνω στο δρόμο βρίσκεται μια μικρή πέτρινη εκκλησία που κάποιοι ονομάζουν Ζωοδόχου πηγής και κάποιοι Πέτρου και Παύλου. 

Μάλιστα λέγεται ότι προϋπήρχε εκεί μια ακόμα παλαιότερη εκκλησία της Αγίας Ελεούσας, στα θεμέλια της οποίας χτίστηκε ο μετέπειτα ναός ο οποίος χρονολογείται από τη μεταβυζαντινή περίοδο. Δίπλα της υπάρχει ένας μιναρές, απομεινάρι που μαρτυρά το πέρασμα των Οθωμανών από την περιοχή και στον περίβολο της εκκλησίας, ένα νεκροταφείο μοναδικό στην Ελλάδα. 

Οι κέλτικοι πέτρινοι σταυροί που σηματοδοτούν τους τάφους είναι διάσπαρτοι στο χώρο, κάποιοι από αυτούς μισοθαμμένοι στο έδαφος και κάποιοι κατεστραμμένοι.

Το νεκροταφείο αυτό ανήκει στους Βογόμιλους, μία αίρεση που άκμασε στο Βυζάντιο από τον 9ο μέχρι τον 12ο αιώνα. Οι Βογόμιλοι (Богомили) εμφανίστηκαν στη Βουλγαρία γύρω στο 950 μ.Χ. και πέρα από την επικράτεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και τα Βαλκάνια το βογομιλικό κίνημα επεκτάθηκε μέχρι την Ιταλία, τη Ρηνανία (Γερμανία) και τη Γαλλία. 

Κεντρικό στοιχείο της διδασκαλίας των Βογόμιλων αποτελούσε η πεποίθηση ότι ο ορατός, υλικός κόσμος κυβερνάται από τον Σατανά. Απέρριπταν την ιεραρχία της διοικούσας Εκκλησίας και θεωρούσαν εσφαλμένα τα δόγματα που αφορούσαν μεταξύ άλλων στην απόδοση τιμής στις ιερές εικόνες, στο σταυρό και τα ιερά λείψανα —τα οποία θεωρούσαν ειδωλολατρία— και στους αγίους και δεν αποδέχονταν τα εκκλησιαστικά μυστήρια, τον νηπιοβαπτισμό, τη Θεία Ευχαριστία και τα δόγματα περί Αειπάρθενου και Θεοτόκου, της μητέρας του Ιησού Χριστού. 

Θεωρούσαν τους ναούς της επίσημης Εκκλησίας ως κατοικίες δαιμόνων. Καταδίκαζαν δραστηριότητες που έφερναν τον άνθρωπο κοντά στην ύλη, όπως η κρεατοφαγία και η οινοποσία και τηρούσαν αυστηρές νηστείες. Στη διάρκεια των αιώνων υπέστησαν διωγμούς και διώξεις από τα κράτη που εκείνη την περίοδο ταυτιζόταν με τις απόψεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας.. Μετά τον 15ο αιώνα και την εμφάνιση των Οθωμανών, οι Βογόμιλοι σιγά σιγά οδηγήθηκαν στην αφάνεια. Ίχνη από τις παραδόσεις και τα έθιμά τους εντοπίζουμε σήμερα στην Βοσνιακή Εκκλησία και στην Προτεσταντική μεταρρύθμιση.

Και αν για πολλούς φαίνεται παράξενο πώς άντεξαν αυτοί οι σταυροί στο πέρασμα των χρόνων και δεν καταστράφηκαν από φανατικούς χριστιανούς που σε αρκετές ιστορικές στιγμές συνήθιζαν να χτίζουν εκκλησίες στα ερείπια αρχαίων ελληνικών ναών και να καταστρέφουν κάθε τη μη ορθόδοξο την απάντηση δίνει η βάση του μιναρέ που σώζεται λίγα μέτρα πιο πέρα. 

Στα τέλη του 14ου αιώνα, με την έλευση των Οθωμανών, η παλιά βυζαντινή εκκλησία μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος. Κάποιοι από τους κατοίκους της περιοχής ήταν νεοφερμένοι Τούρκοι αλλά ανάμεσά τους υπήρχαν και πρώην Βογόμιλοι της Μακεδονίας που εξισλαμίστηκαν οπότε και σεβάστηκαν τους τάφους των προγόνων τους και τα σύμβολα της «παλιάς θρησκείας» τους. Έτσι οι μεσαιωνικοί τάφοι παρέμειναν σχεδόν ανέπαφοι μέχρι το 1923, οπότε και οι μουσουλμάνοι έφυγαν με την ανταλλαγή των πληθυσμών στην Τουρκία.

Σημαντικές φθορές υπέστησαν αργότερα από τυμβωρύχους και επιτήδειους που στην προσπάθεια τους να βρουν κρυμμένους θησαυρούς κατέστρεψαν αρκετούς από τους σταυρούς. Ευτυχώς το υπουργείο Πολιτισμού, επί Μελίνας Μερκούρη, κήρυξε διατηρητέο το νεκροταφείο της Χαλκηδόνας για να αφεθεί όμως έκτοτε στην τύχη του. Βογομιλικά μνημεία όπως αυτό της Χαλκηδόνας υπήρχαν πολλά στην περιοχή της Πέλλας, όμως δεν είχαν την ίδια τύχη με αυτό της Χαλκηδόνας. 

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το νεκροταφείο στην Παλιά Πέλλα Γιαννιτσών με πάνω από 50 σταυρούς, στο οποίο τα συνεργεία του Δήμου μπήκαν με μπουλντόζες και το κατέστρεψαν μετά από επιθυμία του τοπικού ιερέα (σε συνεννόηση με τη Μητρόπολη Γιαννιτσών) για να χτιστεί εκεί μια καινούργια εκκλησία.

Ευτυχώς το νεκροταφείο της Χαλκηδόνας επέζησε για να μας θυμίζει με την παρουσία του το πέρασμα τον Βογόμιλων από τα μέρη μας. Ωστόσο πέρα από την αναστήλωση που έγινε στην εκκλησία και την περίφραξη, ο χώρος ούτε φυλάσσεται αλλά ούτε έχει κάποια πινακίδα που να σε οδηγεί σ’ αυτό. Πρέπει να ξέρεις την περιοχή και να ψάξεις αρκετά καλά για να το ανακαλύψεις. 

Δεν υπάρχει σε κανένα φυλλάδιο ή τουριστικό οδηγό και δεν έχει γίνει τίποτα για να γίνει προσελκύσιμο από τους τουρίστες και τους κατοίκους των γύρω περιοχών. 

Με τις ανάλογες ενέργειες από τον δήμο θα μπορούσε μελλοντικά να αποτελεί πόλο έλξης πολλών τουριστών και να αποφέρει κέρδη στην περιοχή και εργασία στους κατοίκους. Το σκηνικό είναι πολύ ατμοσφαιρικό ειδικά κατά το σούρουπο και αποτελεί επίσης ιδανικό σκηνικό για φωτογράφιση, ιδανικό φόντο για σκηνή ταινίας ή video clip.

Πηγές:
«Στοιχειωμένα Βαλκάνια» των Γιώργου Στάμκου – Μίλιτσα Κοσάνοβιτς εκδόσεις ΆΓΝΩΣΤΟ.

Ἱερά Μονή Ἁγίου Θεοδοσίου τοῦ Κοινοβιάρχου - Ἅγιος Στέφανος Ἀττικῆς

Ἡ γυναικεία Ἱερά Κοινοβιακή Μονή τοῦ Ὁσίου Θεοδοσίου τοῦ Κοινοβιάρχου ἰδρύθηκε ἀρχικά τό 1967 ὡς Ἱερό Ἠσυχαστήριο καί τό ἔτος 1982 ἀνυψώθη σέ Ἱερά Μονή. Το 1986 κατεστράφη εκ θεμελίων από σεισμού. Το 1987 κτίζεται εκ θεμελίων. Βρίσκεται στόν Ἅγιο Στέφανο Ἀττικῆς.

Το Καθολικό της μονής τιμάται στον θεμελιωτή του κοινοβιακού μοναχισμού και μεγάλο ασκητή των Ιεροσολύμων του 5ου αιώνα, Άγιο Θεοδόσιο τον Κοινοβιάρχη. 

Εἶναι ἡ μοναδική Μονή στό Λεκανοπέδιο Μονή ἀφιερωμένη στή μνήμη τοῦ Ὁσίου και εορτάζει την 11ην Ιανουαρίου.

Καθολικό
Θεμελίωση Καθολικοῦ Ἱ. Μονῆς 7 Νοεμβρίου 1992
Θυρανοίξια Καθολικοῦ Ἱ. Μονῆς 10 Ἰανουαρίου 2002

Παρεκκλήσια
Ἁγ. Γεωργίου 1989
Ἁγ. Φανουρίου 2004
Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν 2004

Ἅγια Λείψανα
Ελάχιστα τεμάχια Ιερών Λειψάνων οσίου Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχου,

μικρό τεμάχιο Αγίας κάρας οσίας Θεοδοσίας της Κωνσταντινοπολιτίσσης (29 Μαϊου). 

Ἁγ. Παντελεήμονος, 

ἁγ. Μακρίνας, 

ἁγ. Ἀναργύρων (Κοσμᾶ καί Δαμιανοῦ), 

ἁγ. Νεκταρίου, 

ἁγ. Εἰρήνης, 

ἁγ. Ραφαήλ, 

ἁγ. Γεωργίου, 

ἀπ. Ναθαναήλ, 

ἁγ. Πέτρου Ἀλεξανδρείας, 

ὁσ. Δαυΐδ,

Ἀββάδων Ἱ. Μονῆς Ὁσίου Θεοδοσίου τοῦ Κοινοβιάρχου σφαγιασθέντων ὑπό τῶν Περσῶν.

Στήν Ἱερά Μονή ἐγκαταβιοῦν τέσσερις (4-6) μοναχές.

Ἡγουμένη Μοναχή Εἰρήνη Ντώντου.
Η αδελφότητα ασχολείται με πολλά διακονήματα, ένα εκ των οποίων είναι οι εκδόσεις βιβλίων.

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ
ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΙΑΡΧΟΥ
Τ.Κ. 145 65 ΑΓΙΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

Τηλ.210- 8140.445
FAX. 210-6219697

Θεσσαλονίκη - Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου

Ο Ναός του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται στο κέντρο της παλιάς πόλης της Θεσσαλονίκης -βορειοανατολικά της Αρχαίας Αγοράς- επί της οδού Αγίου Δημητρίου. 

Είναι χτισμένος σε σχήμα πεντάκλιτης βασιλικής, ελληνιστικού τύπου με νάρθηκα, εγκάρσιο κλίτος (λειτουργεί ως μουσειακός χώρος), με κρύπτη κάτω από το ιερό και προσαρτημένο στη νοτιοανατολική γωνία του το παρεκκλήσι του Αγίου Ευθυμίου.

Φινοκαλιά Μεραμβέλλου — Ιερά Μονή Αγίου Ανδρέα

Η αρχική μονή του Αγίου Ανδρέα χτίστηκε πολύ παλιά (άγνωστο πότε) σε μια από τις πιο απομονωμένες και άγριες ακτές του Μεραμπέλου. 
Σήμερα το παλιό μοναστήρι δεν υπάρχει αλλά έχει κτιστεί η μικρή μεταγενέστερη εκκλησία του Αγίου Ανδρέα.
Ο ναός είναι κτισμένος μέσα στον βράχο ενώ δίπλα του υπάρχουν αρκετά πεύκα.
Σύμφωνα με την παράδοση, ένας βοσκός έβρισκε συνεχώς την εικόνα του Αγίου Ανδρέα στην σπηλιά που είναι σήμερα ο ναός, παρόλο που την έπαιρνε κάθε μέρα στο σπίτι του. Έτσι αποφάσισε να κτίσει τον ναό γύρω από τη σπηλιά. Μέσα στο σπήλαιο τον περισσότερο χρόνο τρέχει νερό, ενώ από την οροφή του κρέμονται καντήλια. 

Γύρω από τον Ναό υπάρχουν μερικά κελιά για τους ερημίτες, ενώ το καμπαναριό της εκκλησίας έχει την επιγραφή «Δαπάνη λεπρών Σπιναλόγκας». 

Κοντά υπάρχει και ο τάφος του μοναχού Ιωάννη Λαμπράκη, ο οποίος ανακαίνισε τον ναό το 1850, πάνω στα χαλάσματα του τo έτος 1850 o Ιωάννης Λαμπράκης βρήκε τα χαλάσματα του μοναστηριού αι θέλησε να το αναστηλώσει.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΗΛΩΤΗ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ

Ο Ιωάννης Λαμπράκης βρήκε τα χαλάσματα του αρχικού μοναστηριού και έκανε σκοπό της υπόλοιπης ζωής του να συγκεντρώσει χρήματα για να το αναστηλώσει. Απογοητεύτηκε όμως όταν δεν τα κατάφερε,και έφυγε να δουλέψει στην θάλασσα ως ναυτικός κάνοντας εμπόριο μεταξύ των νησιών για να μπορέσει να να μαζέψει το αναγκαίο ποσό. 

Η ιστορία λέει πως μια μέρα γυρίζοντας στην Κρήτη έπεσε το καράβι του σε τρομερή θύελλα αλλά στάθηκαν τυχεροί και βγήκαν στην ακτή. 

Ο ναύτης Λαμπράκης μίλησε τότε στον καπετάνιο του για το μοναστήρι και το όνειρο του να το αναστηλώσει. Πήρε τον καπετάνιο και του έδειξε το σημείο και αυτός του έδωσε τα χρήματα που χρειαζόταν. Τότε αυτός το αναστήλωσε και έζησε από τότε εκεί ερημίτης μέχρι το θάνατο του.

Στο μοναστήρι μπορεί κάποιος σήμερα εύκολα να πάει αφού ακολουθήσει το τσιμεντένιο δρόμο από την Φινοκαλία που με φιδογυριστή πορεία κατεβαίνει μέχρι την είσοδο του. 

Έτσι μέσα στο άγριο τοπίο μπορεί να γαληνέψει αγναντεύοντας το γαλάζιο του Κρητικού πελάγους, να ξεκουραστεί κάτω από την σκιά των πεύκων στο μικρό δασάκι δίπλα στο μοναστήρι αλλά και να προσευχηθεί στην κατανυκτική ατμόσφαιρα που δημιουργεί το σπήλαιο του Ναού.

,

,

iscreta

Άγιος Δημήτριος ο Λουμπαρδιάρης

Βρίσκεται κοντά στην Πνύκα και στο μνημείο του Φιλοπάππου, προς τον αυχένα του λόφου των Νυμφών (Αστεροσκοπείου).

Πρόκειται για θολωτή μονόκλιτη βασιλική των χρόνων της Τουρκοκρατίας (κατ' άλλους του 9ου αι.), που στους μακρούς (βόρειο και νότιο) τοίχους έχει δύο τυφλά τόξα και άλλα δύο εγκάρσια ενισχυτικά (ένα στο Τ. Βήμα και ένα στην έξοδο), τα όποια συγκρατούν την κυλινδρική στέγη, που είναι πλακοσκέπαστη. Μεταγενέστερα έγινε επέκταση της στα δυτικά.

Το 1955 έγινε αναστήλωση και συντήρηση του ναού άπό τον αρχιτέκτονα Πικιώνη, ο όποιος όμως κόσμησε τους εξωτερικούς τοίχους της εκκλησίας με σχέδια γεωμετρικά, κατασκευασμένα από κεραμικά και κομμάτια μάρμαρο. 
Τότε, αφού αφαιρέθησαν επιχρίσματα με νεότερες τοιχογραφίες, απεκαλύφθησαν άλλες παλαιότερες μεταβυζαντινές (1735), οι όποιες όμως είναι εφθαρμένες η φέρουν βανδαλισμούς (εξορύξεις οφθαλμών αγίων). 
Στα 1987-1992 έγινε καθαρισμός και συντήρηση τους με διαλύματα ειδικών υγρών.

Στο χτιστό τέμπλο απεκαλύφθη γραμμένο με βυζαντινά γράμματα το κοντάκιο των εγκαινίων «ΟΥΡΑΝΟΣ ΠΟΛΥΦΩΤΟΣ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΝΕΔΕΙΧΘΗ ΑΠΑΝΤΑΣ ΦΩΤΑΓΩΓΟΥΣΑ ΤΟΥΣ ΠΙΣΤΟΥΣ, ΕΝ Ω ΕΣΤΩΤΕΣ ΚΡΑΥΓΑΖΟΜΕΝ: ΤΟΥΤΟΝ ΤΟΝ ΟΙΚΟΝ ΣΤΕΡΕΩΣΟΝ, ΚΥΡΙΕ».

Η Αγία Τράπεζα στηρίζεται επάνω σε αρχαίο κιονίσκο, ενώ δύο άλλοι αρχαίοι κιονίσκοι υπάρχουν στο προαύλιο της κυρίας εισόδου: Στον ένα αναγράφεται: ΒΕΡΕΝΙΚΗ-ΙΣΙΔΩΡΟΥ-ΜΗΛΙΣΙΑ-ΜΑΙΝΑΝΔΡΟΥ-ΑΙΘΑΛΙΔΟΥ-ΓΥΝΗ, και στον άλλο: ΠΑ[..]ΑΣ-ΔΗΜΑΡΧΟΥ-ΠΑΛΛΗΝΕΩΣ ΓΥΝΗ.

Ο Δημ. Γ. Καμπούρογλου διασώζει το αξιοσημείωτο γεγονός που συνέβη κατά τον εορτασμό της μνήμης του Αγίου στις 25 Οκτωβρίου 1658. Τότε ο χριστιανομάχος αγάς των Αθηνών Γιουσούφ σχεδίασε από τα Προπύλαια -όπου και η κατοικία του- ν΄ ανατινάξει με λουμπάρδα (=μεγάλο πυροβόλο) την εκκλησία, μαζί με όλο το εκκλησίασμα που είχε συρρεύσει στην πανήγυρη. Ελάχιστα λεπτά όμως πριν από το εγχείρημα, ενέσκηψε ξαφνική καταιγίδα και ένας κεραυνός έπεσε στην πυριτιδαποθήκη και στο πυροβολείο των Προπυλαίων και τα ανατίναξε, με αποτέλεσμα να βρουν τον θάνατο ο αγάς, η οικογένεια του και οι πυροβολητές. Έκτοτε η εκκλησία ονομάστηκε Λουμπαρδιάρης=βομβιστής.

Κατά την ευσεβή παράδοση, εφημέριος του ναΐσκου χρημάτισε ο νεοφανής νεο-μάρτυρας Ραφαήλ (+1454), ενώ εκεί τελούσε αγρυπνίες ο άγιος παπα-Νικόλας ο Πλανάς (+1932) και εκκλησιαζόταν μετά την εκδίωξη του από την Αίγυπτο ο άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως.

iaath

Λευκάδα - Άγιος Δημήτριος

Οι εκκλησίες του Αγίου Δημητρίου στη Λευκάδα
26 Οκτωβρίου σήμερα και λίγο πριν μας αποχαιρετήσει για τα καλά ο ζεστός καιρός και μας ψυχραγκαλιάσει το φθινόπωρο, έρχεται ο Μυροβλήτης ο Αη Δημήτρης μαζί με τα χρυσάνθεμα του για να μας ντύσει στα χρώματα της εποχής και να μας θυμίσει ότι οι γιορτές του χειμώνα είναι πολύ κοντά.
Ας δούμε λοιπόν πόσες και ποιες εκκλησίες αφιερωμένες στον Άγιο υπάρχουν στο νησί μας. (Με δυο τρεις πληροφορίες για την καθεμιά μιας και η βόλτα είναι κυρίως φωτογραφική).

Χώρα - Στα Ψαρέικα. 

Ιδρύθηκε το 1688 με πρωτοβουλία του Ηγούμενου της Κόκκινης Εκκλησιάς Θεοφάνη Δανιά, Τη σημερινή του μορφή πήρε μετά από πολλές ανακατασκευές το 1825.

Λένε ότι στη κάπου στη χώρα υπήρχε παλιά κι άλλος (πρόχειροκατασκευασμένος) ναός του Αγίου.

Αλέξανδρος - Στα Μαυρογιαννάτα. 

Ιδρύθηκε γύρω στα 1450 με πολλές ανακατασκευές στην ιστορία του. Ανήκε στην οικογένεια Μανωλίτη. Εκεί στεγάστηκε και το σχολείο του Αλέξανδρου για μικρό χρονικό διάστημα.

Βουρνικά
Μικρό εκκλησάκι ψηλά στο χωριό.

Δαμιλιάνι (Μανάση)Αναφέρεται καταστροφή του από σεισμό το 1896. Ο σημερινός ναός είναι καινούριος

Δρυμώνας
Σε σημείο ψηλά στο χωριό. Ναός του 19ου αι. Σε ανάγλυφο στεφάνι αναφέρεται η χρονολογία της τελευταίας ανακαίνισης του το 1902.

Εγκλουβή
Πρόκειται για το ναό κοντά στην πλατεία του χωριού που είναι εκτός του Μυροβλήτη αφιερωμένος και στους Αγιους Γεώργιο και Χαράλαμπο. Ο παλαιότερος ναός βρισκόταν λίγο βορειότερα του σημερινού.

Καρυά
Ο ενοριακός των Κατωποδαίων. Χτίστηκε το 1872.

Κατωχώρι
Ο ενοριακός ναός του χωριού. Χτίστηκε τον 18ο αι. και διατηρεί τοιχογραφίες εκείνης της εποχής.

Νεοχώρι
Ναός λίγο έξω από το χωριό. Υπήρχε σίγουρα το 1703 ή 1705. Διατηρεί τοιχογραφίες εκείνης πιθανόν της εποχής

Πηγαδισάνοι
Λίγο έξω από το χωριό προς τους Σφακιώτες. Ο σημερινός ναός είναι σχετικά νέος αλλά υπάρχουν αναφορές για ομώνυμο ναό στην περιοχή στον χάρτη του Coronelli.

Χαραδιάτικα
Καθολικό παλιού μοναστηριού δυτικά πάνω από το χωριό στη θέση Γράβα. Ιδρύθηκε τον 17ο αι από το Συμεών Κονιδάρη και υπήρξε πλούσια μονή με πολλά κτήματα.

Αναρτήθηκε από Χρυσούλα Σκλαβενίτη

Ἱερά Μονή Παναγίας Σκιαδενής (Ρόδος)

Ακολουθώντας έναν ανηφορικό δρόμο λίγο πιο έξω από το χωριό Απολακκιά και πηγαίνοντας προς το χωριό Κατταβιά, ανεβαίνει κανείς στο βουνό Σκιάδι. Στην κορυφή του βουνού βρίσκεται η Ιερά Μονή της Παναγίας Σκιαδενής που προστατεύει από ψηλά τα χωριά της Ρόδου.

Για την ονομασία του της Παναγίας αλλά και του βουνού, υπάρχουν δυο εκδοχές. Η πρώτη δηλώνει ότι το μέρος που είναι χτισμένο το μοναστήρι, ακόμα και το πρωί που ανατέλλει ο ήλιος δε φωτίζεται αμέσως και παραμένει σκιαδερό (σκιερό). Η δεύτερη εκδοχή, αφορά το σχήμα του βουνού αν το κοιτάξει κανείς από μακριά και την ομοιότητα του με σκιάδιον , δηλαδή ένα πυραμιδοειδές καπέλο.

Η ακριβής ημερομηνία ίδρυσης του μοναστηριού δεν είναι γνωστή. Ημερομηνίες που έμειναν χαραγμένες στο Ιερό Βήμα σηματοδοτούν  η μία την κτίση του το 1200 ενώ η άλλη σηματοδοτεί το θεμελίωση του κύριου ναού το 1777. Βέβαιο είναι ότι το μοναστήρι συντηρήθηκε και αποπερατώθηκε στα χρόνια του σεβάσμιου ηγούμενου από την Κατταβιά Ιγνατίου Ζαννετίδη, με την ολοκλήρωση των έργων το 1861.

Η παράδοση αναφέρει ότι μέσα στο δάσος  ζούσαν δυο τρεις μοναχοί από το Βάτι ή την Κατταβιά, σε ένα κτίριο που είχαν ονομάσει “Ασκηταργιό”, περίπου 300 μέτρα από τη Μονή.  Οι μοναχοί αυτοί λοιπόν, έβλεπαν ένα μεγάλο φως και όταν πλησίασαν ένα βράδυ, ανακάλυψαν την εικόνα της Παναγίας. Με ευλάβεια την μετέφεραν στο Ασκηταργιό τους, μα το επόμενο πρωί η εικόνα είχε εξαφανιστεί. Όταν την αναζήτησαν, τη βρήκαν στο ίδιο σημείο, όπου την είχαν ανακαλύψει. Έτσι κατάλαβαν ότι η Παναγία επιθυμούσε να μείνει εκεί και έχτισαν τη Μονή προς τιμήν της.

Στην ασημοστόλιστη εικόνα της Παναγίας Σκιαδενής, το πέρασμα του χρόνου άφησε μια έντονη σκοτεινιά, μα παρόλα αυτά η Παναγία έχει τα πιο έντονα, γλυκά και ζωντανά χαρακτηριστικά. Με την εκφραστική παρουσία της προσελκύει πιστούς από όλη τη Ρόδο αλλά και τη Χάλκη.  Στο δεξί μάγουλο της Παναγίας υπάρχει μια ανοιχτή πληγή με το αίμα ξερό, ενώ επάνω από το δεξιό ώμο της είναι γραμμένα  τα ακόλουθα: «ΑΥΤΟΣ Ο ΧΙΤΩΝΑΣ ΗΡΓΥΡΩΘΕΙ ΚΑΙ ΕΠΙΧΡΥΣΩΘΗ ΤΗ ΦΙΛΟΠΟΝΩ ΔΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΠΑΝΟΣΙΟΛΟΓΙΟΤΑΤΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ Κ. ΙΓΝΑΤΙΟΥ ΕΝ ΕΤΕΙ ΣΩΤΗΡΙΩ 1886».

Πιο κάτω γράφει: «ΜΡ ΘΕΟΥ Η ΣΚΙΑΔΕΝΗ»

Πάνω από το φωτοστέφανο του Χριστού γράφει: «ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΟΤΑΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΡΟΔΟΥ ΚΥΡΙΟΥ  Κ. ΓΕΡΜΑΝΟΥ ΕΝ ΕΤΕΙ ΣΩΤΗΡΙΩ 1886, ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 24»

Κάτω κάτω στην εικόνα γράφει: «Έργον του Εμμανουήλ Παντελή Δ. Χρυσοχόου Κρης  έτος 1886»

Στο χώρο της Ιεράς Μονής διασώζονται πολλά κειμήλια μεταξύ των οποίων είναι ίσως η παλαιότερη εικόνα του μοναστηριού, κατασκευασμένη από μαστίχη, η οποία βρίσκεται επάνω στην Αγία Τράπεζα, ενώ ακριβώς δίπλα από αυτή την εικόνα, υπάρχει ένα Ευαγγέλιο του 1781. Επίσης υπάρχουν 5 λειτουργικά βιβλία, το Μηναίο και η Παρακλητική, όλα παλαιών εκδόσεων. Ο κώδικας της Ιεράς Μονής βρίσκεται στην Ιερά Μητρόπολη Ρόδου.

Η Παναγία Σκιαδενή γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου, κατά το Γενέθλιον της Θεοτόκου, όπου συγκεντρώνεται στην αυλή της Μονής, πλήθος πιστών για να προσκυνήσει.  

Επιπλέον, ένα από τα έθιμα που αφορούν την εικόνα της Παναγίας είναι η περιφορά της στα χωριά, κάτι που συμβαίνει μέχρι σήμερα. Αυτό γινόταν για να ευλογήσει στα παλιά χρόνια η Παναγία τα σπαρτά ή να θεραπεύσει τους αρρώστους, ή να ευλογήσει τον τόπο με βροχή.

Γυναικόπαιδα και άντρες κρατούν στα χέρια τους τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας και ψάλλοντας τη μεταφέρουν στην αρχή των Νηστειών στο νησί της Χάλκης.  

Στη συνέχεια επιστρέφει στο Σκιάδι και έπειτα από την Ανάσταση του Λαζάρου που βρίσκεται στη Μονόλιθο, κάθε μέρα μεταφέρεται και σε άλλο χωριό. Στα Σιάννα, στον Έμπωνα, στον Άγιο Ισίδωρο, στην Ίστριο, στην Αρνίθα στην Απολακκιά.  

Κατόπιν την παραλαμβάνουν οι κάτοικοι στην Κατταβιά, στο Βάτι, στο Γεννάδι, στο Ασκληπειό και στη Λαχανιά. Την Κυριακή του Θωμά η εικόνα μεταφέρεται στη Μεσαναγρό και τη Δευτέρα του Θωμά η εικόνα επιστρέφει στη Μονή.

** Η εικόνα της Παναγίας είναι θαυματουργή με θαύματα να συμβαίνουν κατά τη διάρκεια όλων των δύσκολων περιόδων  που πέρασε η Ρόδος και σε όλα τα χωριά. Ένα πολύ γνωστό θαύμα της Παναγίας είναι το εξής: Στα χρόνια των πειρατών, ένα πειρατικό πλοίο, άραξε στη θάλασσα κοντά στο βουνό Σκιάδι και οι πειρατές ανέβηκαν στο βουνό και λεηλάτησαν την εκκλησία. Μαζί τους πήραν και το εικόνισμα της  Μεγαλόχαρης.  Όταν όμως επέστρεψαν στο καράβι τους, αυτό μαρμάρωσε μαζί με όλο το πλήρωμα. Οι Χριστιανοί το απέδωσαν σε θαύμα της Παναγιάς της Σκιαδενής. Στη θαλάσσια αυτή περιοχή υπάρχει ένα μικρό νησάκι, το οποίο βλέπει κανείς  πηγαίνοντας από τη Μεσαναγρό προς Σκιάδι. Το ονομάζουν πετροκάραβο επειδή μοιάζει με μικρό μαρμαρωμένο καράβι.

secretrhodes.gr